Kapadokya’nın Göğü Bir Kadrana Sığdığında: Andersen Genève x BCHH Celestial Voyager

Kapadokya, zamanın rüzgârla yonttuğu, toprağın taşa ve rüyaya durduğu büyülü bir coğrafyadır; orada her peri bacası, milyon yıllık bir hikmetin göğe yükselen anıtıdır.

Zamanın hakikatini kavramak, onun akışını yalnızca mekanik dişlilerin tıkırtısında aramakla değil; yeryüzünün o kadim hafızasına, kusursuz bir ilahi irade ve planla sahneye konulan yaratılış basamaklarına kulak vermekle mümkündür. Gözümüzü dış dünyanın gürültüsünden çevirip Kapadokya’nın o eşsiz coğrafyasına nazar ettiğimizde, ortada şuursuz tesadüflerin değil; her zerreye bir vazife yükleyen mutlak bir Sanatkâr’ın eserini buluruz. Orada, peri bacalarının o gururlu duruşunda ve rüzgârın yonttuğu kayaların dilinde, yer kabuğunun derinliklerinden gelen ilahi bir nizam okunur.

Milyonlarca yıl evvel, Anadolu’nun kalbinde Erciyes, Hasan Dağı ve Melendiz gibi devasa volkanlar, yer altındaki o korkunç basıncı ve ateşi yeryüzüne kusarak bu coğrafyanın kaderini çizdiler. Bu volkanik patlamalarla fışkıran kalın lav tabakaları ve yumuşak tüfler, bölgenin üzerini yüzlerce metre kalınlığında adeta koruyucu bir örtü gibi kapladı.

Peki, gezginlerin hayranlıkla izlediği o görkemli peri bacaları ve piramitsi yapılar adım adım nasıl meydana geldi? Cansız taşın, suyun ve rüzgârın kendi iradesi olmadığından, bu muazzam yaratılış planının işleyişini yakından incelemek gerekiyor.

İşin başı, malzemenin yerli yerine konulmasıdır. Volkanik patlamalarla yığılan zemin iki farklı katmandan oluşuyordu: altta kolayca işlenebilen yumuşak tüf tabakası; üst kısımda ise dış etkenlere karşı son derece dirençli, demir gibi sert bazalt ve kaynaşmış ignimbrit tabakaları yer alıyordu. Bu durum, bir sanatkârın elinin altında hem kolay yontulan kil gibi yumuşak bir gövde hem de eseri koruyacak çelikten bir şapka bulundurması gibidir. Yaratıcı, en baştan koruyucu katmanı en üste yerleştirerek altındaki malzemenin kaderini kusursuz bir ölçüyle tayin etmiştir.

Sonra su ve rüzgârın ince işçiliği gelir. Milyonlarca yıl boyunca yağan yağmurlar, sel suları ve esen keskin rüzgârlar, yumuşak tüf tabakasını yavaş yavaş oymaya başladı; ancak üstteki sert şapka taşı, altındaki tüfün doğrudan erimesine engel oldu. Yağmur damlaları ve rüzgâr, burada birer kalem veya keski gibi kullanılmıştır. Sular dik yamaçlarda aşağıya doğru akarken, koruyucu şapkanın altındaki yumuşak zemini etrafından oyarak uzaklaştırdı. Şapkanın altı korundu, yanlar ise boşaltıldı.

Piramidal ve konik mimari işte buradan doğdu. Su akıntılarının dik yamaçlarda yarattığı bu dengeli aşınma, zamanla gotik birer piramidi ve göğe uzanan devasa konileri meydana getirdi. Üstteki sert taş, sanki bir şemsiye gibi altındaki yumuşak gövdeyi korudukça, aşağıya doğru incelen o muazzam piramidal yapılar ortaya çıktı. Yaz gününde açılan bir şemsiyenin altındaki toprağın kuru kalması ve etrafının yağmurla yıpranıp o toprağın yüksekte kalması gibidir bu. Şemsiye durdukça, altındaki sütun erozyona karşı direnmiş ve göğe doğru diklemesine yükselmiştir.

Yeryüzünün bu kusursuz planla şekillenen manzarasını, rüzgârın ve suyun yonttuğu Kapadokya silüetini, bağımsız yüksek saatçiliğin dahi ismi Svend Andersen’in 1980’de kurduğu ANDERSEN Genève, Singapurlu koleksiyoncu Benjamin Chee’nin markası BCHH ile birlikte bileğe taşıdı. Celestial Voyager adını taşıyan bu dizi 2021’de başladı ve her bölümünde ayrı bir manzarayı mineyle kadrana indirdi; Kapadokya üzerindeki gün batımı 2022 ve 2024’te iki ayrı sürüm olarak yapıldı.

Kadrandaki manzara boyama değil, bölmeli minedir. Usta önce bir metreyi aşan altın telden ince şeritler keser ve bunları kadranın yüzeyine lehimleyerek resmin bütün sınırlarını çizer; ortaya, her biri tek bir rengi tutacak minik hücreler çıkar. Çalışma alanı yarım frangın çapı kadardır, yani on sekiz milimetre civarında. Sonra her hücrenin içine, kıl fırçayla, cam tozundan yapılmış mine konur ve kadran fırına girer. Renkler katman katman geldiği için bu işlem yirmi kez tekrarlanabilir; her fırınlama, bir önceki rengi bozma riskini de beraberinde getirir. La Chaux-de-Fonds’daki bu el işi bittiğinde yüzey düzleninceye kadar perdahlanır. Her kadran tek nüshadır, çünkü aynı eli iki kez aynı şekilde oynatmak mümkün değildir.

Çevredeki şehir halkasında Cappadocia adının da yer alması, bu coğrafi mirasın küresel bir zaman dilimiyle nasıl bütünleştiğinin en somut kanıtıdır. Dünya saati komplikasyonunu 1930’da Cenevreli Louis Cottier kurmuştu; Svend Andersen, Patek Philippe’teki dokuz yılının ardından kendi evini açtı, 1985’te bağımsız saatçilerin akademisi AHCI’nin kurucuları arasında yer aldı ve 1989’da ilk dünya saatini yaptı. Celestial Voyager’ın kasası otuz yedi virgül sekiz milimetredir; kulakları kartal kanadı biçiminde ayrı ayrı lehimlenir, ibreler yaprak biçiminde ve manzarayı kapatmasın diye oyulmuştur. Minenin çevresinde dönen yirmi dört saatlik halkada altından bir güneş ve bir ay bulunur. 2022 sürümü yalnızca on adet platin kasayla yapıldı ve fiyatı 58.800 İsviçre frangıydı; 2024 sürümü platinle pembe altını aynı kasada birleştirdi ve yirmi adetle sınırlandı.

Camın altındaki mekanizma da bir onarım hikâyesidir. Temel kalibre, yetmişli yıllara kadar çalışmış A. Schild evinin AS 1876 modelidir; ANDERSEN Genève bu eski mekanizmayı elden geçirir, yeniden bitirir ve üstüne kendi dünya saati modülünü kurar. Saniyede üç salınım yapar ve kırk saat çalışır. Rotor, mavi altından yapılır ve elde guyoşelenir; mavi renk altının fırında ısıtılmasıyla elde edildiği için iki rotor asla birbirinin aynısı olmaz. Yani ateş, bu saatin hem kadranını hem de arkasındaki rotoru boyamaktadır.

Celestial Voyager’a baktığımızda gördüğümüz şey, sadece metalin ve minenin birleştiği lüks bir obje değildir. Volkanik patlamaların o kusursuz hesapla yonttuğu piramitsi peri bacaları, rüzgârın ve suyun emrine verildiği evrensel yasa, Svend Andersen’in ellerinde hayat bulan o zanaat ve kâinatı kuşatan o mutlak nizam; hep aynı tek hakikatin sesidir.

İnsan, bileğindeki bu kadrana her baktığında; yeryüzünün derinliklerinden gelen ateşin, rüzgârın taşı biçimlendirmesindeki o eşsiz ilahi hikmetin, tecellideki kusursuz zamanlamanın ve akıp giden küresel coğrafyanın o muazzam birliğini görür. Zaman akar gider; lakin onu anlamlı kılan, yeryüzünün o eşsiz abidelerine yazılan ilahi ilimle, çeliğin ve minenin kalbine kazınan o ebedi döngünün uyumudur.

Saat, üreticisinin kendi sayfasında: ANDERSEN Genève, Celestial Voyager