Parçalanmanın Ardından Yeniden Montaj: Richard Mille RM 35-03

Eylül’ün son gününde, öğleden sonra, bir gama ışınlama laboratuvarının kumanda odasında iki kişi oturuyordu: hücre genetikçisi Dr. Julian Vance ve moleküler yeniden yapılanma uzmanı Dr. Kaan Vural. Kalın kurşun duvarın öte yanındaki hücrede, bir insanı saniyeler içinde öldürecek bir doz uygulanmıştı. İnsan oraya giremez. Oraya giren tek şey, cam bir kapta duran bir bakteri kültürüydü.

Klasik genetik dogmasına göre şu an burada mutlak bir biyolojik ölüm izliyor olmalıydık Kaan, dedi Dr. Julian, ekrandaki parçalanmış genom haritasını göstererek. Yüksek doz radyasyon DNA’yı yüzlerce yerinden koparır. Kopmuş bir iplikçik, elinde kopyası olmayan bir metin gibidir. Hayatın sonu iplikçiklerin kopmasıyla gelir.

Biz yıkımı bir son, parçalanmayı ise yok oluş saydık Julian, diye karşılık verdi Dr. Kaan Vural. Deinococcus radiodurans bu hesabı bozuyor. Beş bin gray civarındaki bir dozu hiç canlılık kaybetmeden atlatıyor; bu, bir insanı öldürecek dozun yaklaşık bin katıdır. On beş bin graya kadar çıkıldığında bile kültürün önemli bir bölümü ayakta kalıyor.

Bu bakterinin sırrı yalnızca onarım hızında değil, onarımı yapacak olanı koruyabilmesindedir. Hücre içinde manganez temelli bir antioksidan kalkan vardır ve bu kalkan asıl işi görür: radyasyonun ürettiği serbest radikaller DNA’yı parçalarken, tamir proteinlerini bozulmadan ayakta tutar. Yani bakteri DNA’sını kurtarmaya çalışmaz, onu tamir edecek ekibi kurtarır. Genom nasılsa parçalanacaktır; önemli olan, ertesi sabah onu toplayacak ellerin sağlam kalmasıdır.

Sonra RecA ve PprA gibi enzimler devreye girer. Parçalanmış yüzlerce DNA kıymığı, kardeş kopyalardan okunarak birkaç saat içinde doğru sırayla birleştirilir. Bunu kavramak için iki benzetme yeter. Yere düşüp binlerce parçaya bölünmüş bir aynanın, tek bir çatlak izi bırakmadan kendini yeniden kurmasını düşünün. Ya da makasla kelimelerine ayrılmış devasa bir ansiklopedinin, tek bir kelime hatası yapılmadan baştan ciltlendiğini hayal edin.

Bu canlı için parçalanma bir ölüm sebebi değil, bir yenilenme eşiğidir.

Saatçilikte şok, radyasyonun yerini tutar. Bir tenis raketinin topa çarptığı an bilekteki kütlelere yüzlerce g’lik bir ivme biner ve bu darbe, bir mekanizmanın en hassas yerlerine doğru ilerler. Richard Mille’in RM 035 ailesi tam olarak bu sorunun etrafında kurulmuştur ve RM 35-03 Automatic Rafael Nadal, serinin dördüncü saatidir. Üç yıllık bir geliştirme sürecinin ardından ortaya çıkan şey, saatin kendi iç geometrisini kullanıcının isteğiyle değiştirebilmesidir.

Mekanizmanın adı RMAL2’dir. İskeletleştirilmiştir, otomatik kurmalıdır ve yaklaşık elli beş saatlik güç rezervi taşır. Ana platin ile köprüler, siyah PVD ve elektroplazma işlemi görmüş beşinci sınıf titanyumdan işlenir. Bu, parçalara hem sertlik hem de çark dizilimi için şart olan yüzey düzlüğü kazandırır.

Asıl buluş rotordadır. Kelebek rotor adı verilen patentli düzen, beşinci sınıf titanyumdan bir kol ile bir metal ağırlık bölümünden oluşur ve seramik bilyalı yataklar üzerinde, tek yönde döner. Normal konumunda iki ağırlık, ağırlık merkezini merkezden uzaklaştırır ve zembereği kuracak torku üretir. Saat yedi yönündeki butona basıldığında ise rotora ayrılmış bir çark dizisi devreye girer ve iki ağırlığı yüz seksen derece açarak karşılıklı konuma getirir. Ağırlık merkezi tam ortaya döner, rotor dengelenir ve kurma gücü sıfırlanır.

Burada bir noktayı düzeltmek gerekir. Bu düzen mekanizmayı kilitlemez ve saati durdurmaz. Yaptığı şey daha ince bir müdahaledir: yüksek ivmeli bir sporda rotorun deli gibi dönüp zembereği gereğinden fazla kurmasını engeller. Altı yönündeki küçük bir gösterge, rotorun hangi konumda olduğunu söyler.

İkinci düzenek fonksiyon seçicidir. Saat iki yönündeki bir push-button, bir otomobilin vites kolu gibi kurma, nötr ve ayar konumları arasında geçiş yapar ve seçilen konumu yine saat iki yönündeki küçük bir ibre gösterir. Böylece tepeye binen doğrudan yükler zembereğe ve çark dizilimine ulaşmadan karşılanır.

Salınım tarafında serbest terazili, değişken ataletli bir balans kullanılır. Regülatör imi tamamen kaldırılmıştır; ayar, balansın üzerindeki dört küçük ağırlık döndürülerek yapılır. Glucydur balans saniyede dört devirle, yani saatte yirmi sekiz bin sekiz yüz kez salınır ve elinvar bir balans yayıyla çalışır. İmsiz bir balans, şok yediğinde ayarını daha az kaçırır; bu bir lüks değil, raketin karşılığıdır.

Kasa, Carbon TPT ve Quartz TPT adı verilen iki kompozitten işlenir. Her ikisi de kırk beş mikron kalınlığındaki paralel filament katmanlarının reçineyle doyurulup üst üste bindirilmesiyle elde edilir ve her katman bir öncekine kırk beş derece çevrilerek serilir. Yüz yirmi derecede ve altı barlık basınç altında pişirilen bu blok, sonra talaşlı imalatla işlenir. Carbon TPT karbon lifinden, Quartz TPT ise silis ipliğinden gelir; yüzeydeki o dalgalı damarlar, kesme sırasında katmanların açığa çıkmasından doğar.

Bu kompozit bir zırh değildir ve radyasyonla da bir ilgisi yoktur. Yaptığı iş, darbeyi katmanlar arasında dağıtarak tek bir noktada çatlak oluşmasını engellemektir. Su geçirmezlik elli metredir, kasa iki nitril o-ring ile sızdırmaz ve yirmi adet beşinci sınıf titanyum vidayla toplanır.

Bir düğmeye basıp rotorun kanatlarının açılmasını izleyen biri, kurşun duvarın ardındaki o bakteriyi anımsayabilir. Benzetme üreticinin iddiası değil, seyredenin okumasıdır. Ama iki yerde de aynı fikir çalışır: yıkımı karşılamanın yolu sertleşmek değil, yapıyı değiştirebilmektir. Bakteri kendini radyasyona karşı taşa dönüştürmez; kırılacağını kabul eder ve kırıldıktan sonra toplanacak düzeni önceden kurar.

Bu önceden kurulmuşluk üzerinde durmaya değer. Bir hücrenin, daha parçalanmadan önce kendi onarım ekibini koruyacak kadar ileriyi hesaplaması kendiliğinden olacak bir iş değildir. Bir mühendisin aynı mantığı bileğe taşıması için üç yıl gerekti ve o mühendisin önünde zaten çalışan bir örnek vardı. İnsan burada bir şey icat etmiyor, kurulmuş olanı okuyor.

RM 35-03, hassasiyet ile dayanıklılık arasındaki o eski gerilimi bir düğmeye indirger. Kelebek rotorun biçim değiştirmesini izlerken, fiziksel yıkımın nihai bir son olmadığını ve Yaratıcı’nın maddeye en yüksek gerilim altında bile kendini toparlama kabiliyeti verebildiğini düşünmeye başlarsınız.

Saatin üreticisinin kendi sitesindeki sayfası: Richard Mille, RM 35-03 Automatic Rafael Nadal