Görünmez Küresel Pusula ve Kuantum Dolaşıklık: Konstantin Chaykin Mars Conqueror Mk3 Fighter

Kutup dairesinin zifiri karanlık, sisli ve fırtınalı gökyüzünde, hiçbir coğrafi nirengi noktası ya da fener olmadan göç rotasını şaşmaz bir hassasiyetle uçan kızılgerdanları izleyen iki araştırmacı: astrobiyolog Dr. Julian Vance ve biyofizik uzmanı Dr. Kaan Vural.

Kuşların gözündeki kriptokrom proteinleri, özellikle Cry4, mavi ışık fotonlarıyla uyarıldığında ortaya bir radikal çift çıkar: birbirine kuantum düzeyde bağlı iki elektron. Bugün elimizdeki en güçlü açıklamaya göre bu çiftin manyetik alana verdiği tepki, kuşun gördüğü görüntünün üzerine ince bir desen gibi biner. Kuş, Dünya’nın erimiş demir çekirdeğinden yayılan görünmez alan hatlarını, bakışının içine karışan açık ve koyu bir doku olarak algılar.

Görsel harita, yıldızlar ya da kokusal işaretler olmadan karanlıkta kıtalar boyunca yol almak klasik algıya göre imkânsızdır Kaan, diyor Dr. Julian, fırtınalı gökyüzünü göstererek.

Çünkü insanlık yön bulmayı sadece dışsal fiziki işaretlere bağlı sandı Julian, diye yanıtlıyor Dr. Kaan Vural. Fakat Mimar, bu canlıların gözüne kuantum seviyesinde çalışan küresel bir pusula yerleştirdi. Dünya’nın manyetik alanı, kuşun gözündeki radikal elektron çiftiyle rezonansa girer. Zifiri karanlık, Mimar’ın çizdiği görünmez haritayla kusursuz bir rotaya dönüşür.

Doğanın görünmeyen pusulasını birkaç basit benzetmeyle kavrayabiliriz.

Birincisi gözdeki dolaşıklıktır. İki elektronun, aralarında mesafe olsa bile tek bir durumu paylaşması gibidir. Kuşun gözünde fotonla uyarılan elektron çifti, Dünya’nın manyetik alanının yönüne göre farklı bir kimyevî sonuca yönelir; o sonuç da kuşun gördüğü görüntüyü değiştirir.

İkincisi işaretsiz navigasyondur. Zifiri karanlık bir odada hiç ışık yakmadan, sadece zeminin eğimini ve duvarların yönünü hissederek her nesnenin yerini bilmek gibidir. Kuşun elinde harita değil, bir eğim duygusu vardır.

Üçüncüsü ise ölçektir. Manyetoresepsiyon sayesinde kıtalar arasında göç eden milyarlarca canlı, böcek nüfusunu dengeler, tohum taşır ve küresel bitki zincirini ayakta tutar. Bir proteinin içindeki iki elektron, gezegenin ekolojisini yönetir.

Bağımsız saatçiliğin dehası Konstantin Çaykin’in, Dünya’nın ve Mars’ın saatlerini aynı bilekte buluşturan avangart eseri ise Mars Conqueror Mk3 Fighter’dır. Sadece sekiz adet üretildi.

Kasası titanyumdur; uzunluğu elli beş virgül seksen iki, genişliği kırk sekiz, kalınlığı on beş virgül üç milimetredir. Üçgen kenarların hâkim olduğu yamuk gövdesi, bir uzay aracının kenetlenme mekanizmasını andıran yirmi dört işlevsel vidayla tutturulmuş bir bezele sahiptir. Ön ve arka camları safirdir, su geçirmezliği otuz metredir.

İçindeki K.15-0 kalibresi, Dünya ve Mars saatlerini tek bir mekanizmada buluşturmak için Çaykin atölyesinde geliştirildi. Otuz beş virgül altı milimetre çapında, altı virgül altı milimetre yüksekliğinde; maşalı eşapmanlı, saatte yirmi sekiz bin sekiz yüz salınımlı, yirmi dokuz taşlı, kırk iki saat çalışan bir mekanizmadır. Günlük sapması dört ile altı saniye arasındadır.

Kadranda üç ayrı zaman birden durur. Merkezdeki ibreler bulunduğunuz yerin Dünya saatini, saati, dakikayı ve saniyeyi verir. Merkezden geçen yirmi dört saatlik ibre ikinci bir Dünya zaman dilimini, yani evrensel saati gösterir. Altı yönündeki yirmi dört saatlik tali kadran ise Mars saatini tutar.

İşin kalbi o tali kadrandadır. Mars’ın bir günü, yani bir sol, yirmi dört saat otuz dokuz dakika otuz beş saniye sürer. Çaykin bunu çözmek için iki katlı bir çark tasarladı: bir katında yüz dokuz, diğerinde yüz on iki diş. Bu oranın verdiği Mars günü seksen sekiz bin yedi yüz yetmiş yedi saniyeyi biraz aşar; gerçek ortalama Mars güneş gününden sadece iki virgül yedi saniye uzundur.

Ayarlama ise Çaykin’in havacılık saatleri için geliştirdiği ve patentlediği çift dikey kurma kolu sistemiyle yapılır. Kollardan biri modu seçer; mekanizmayı kurmak, evrensel saati ayarlamak ya da Mars saatini ayarlamak arasında geçiş yapar. Hangi modda olduğunuzu kadrandaki küçük bir gösterge söyler.

İbreler de bu hikâyeye göre çizildi. Çaykin, klasik ibre biçimlerini bırakıp kendi Starship ibrelerini tasarladı: büyük, kadranda net okunan ve lüminesans kaplı. Biçimlerini, Mars’a gidecek ağır taşıyıcı roketlerden aldı. Dünya saatini gösterenler yeşilimsi mavi, Mars saatini gösterenler turuncu fosforla işaretlendi. Karanlıkta bileğe bakan biri, iki gezegeni iki ayrı renkten ayırır.

Gece karanlığında farklı renklerde parıldayan bu göstergeler, zifiri karanlıkta kızılgerdanın gözünde beliren açık koyu dokuyu anımsatır. Bu bir tasarım iddiası değil, seyredenin okumasıdır; ama bir kez kurulduktan sonra çözülmez.

Mars Conqueror Mk3 Fighter, insanlığın henüz ayak basmadığı bir gezegenin gününü, bugün çalışan bir mekanizmanın içine yerleştirir. Kızılgerdanın gözündeki pusula gibi, görünmeyeni görünür kılan bir düzenektir; aradaki fark, birini Yaratıcı’nın koyması, diğerini bir ustanın yüz dokuz ve yüz on iki dişli iki çarkla kurmasıdır.

Saat, üreticisinin kendi sitesinde: Konstantin Chaykin, Mars Conqueror Mk3 Fighter