Otuz Metrede Kaybolan Renkler
Akdeniz'in bir koyunda, sabahın erken saatinde tekne usulca sallanıyordu. Emekli dalgıç Salvatore, kırk yılını suyun altında geçirmiş bir adamdı; yüzü tuzdan ve güneşten iz iz olmuştu. Karşısında, ilk derin dalışına hazırlanan genç öğrencisi Marta oturuyordu; elleri hafifçe titriyordu.
"Korkma," dedi Salvatore. "Ama bir şeyi öğrenmen lazım: aşağıda gözlerin sana yalan söyleyecek." Marta şaşırdı. "Su, ışığı yutar," diye açıkladı yaşlı adam. "İlk yutulan renk kırmızıdır; beş metrede kaybolur. Sonra turuncu, sonra sarı. Otuz metrede dünya mavi ve yeşilden ibaret kalır. Kanın bile orada yeşil görünür."
Marta ürperdi. Salvatore güldü ve gömleğinin kolunu sıvadı. Bileğinde, kadranı akşam güneşi gibi turuncu parlayan bir saat vardı. "İşte bu yüzden," dedi, "benim saatimin kadranı turuncu."
Turuncu Neden Turuncu?
"Anlamadım," dedi Marta. "Turuncu kaybolan renklerden biri değil miydi?" Salvatore başını salladı: "Doğru düşünüyorsun ama tersi geçerli. Renk kaybolduğunda o yüzey siyaha değil, koyu griye döner ve etrafındaki maviyle en yüksek kontrastı yaratır. Bulanık suda, ışığın azaldığı yerde, gözün en çabuk seçtiği yüzey turuncu olandır. Doxa bunu 1967'de laboratuvarda değil, gerçekten suyun altında test etti; onlarca renk denediler ve turuncunun en okunur kadran olduğunu buldular."
"Bu saatin adı SUB 300," diye devam etti. "Doxa İsviçreli eski bir marka; ama asıl efsanesi o yıllarda başladı. O dönemde dalgıç saatleri askerlere ya da profesyonellere yapılırdı; Doxa ise ilk kez sıradan sivil dalgıçlar için, sudaki gerçek ihtiyaçlara göre bir saat tasarladı. Jacques Cousteau'nun dalış ekipmanı şirketi bu saatleri dünyaya dağıttı. Yani bileğimdeki şey bir moda değil, bir alet."
format_quote"Aşağıda gözlerin sana yalan söyleyecek; bu yüzden benim saatimin kadranı turuncu."
Salvatore
Çerçevedeki Hayat Kurtaran Ölçek
Salvatore saatin kenarındaki dönen çerçeveyi işaret etti. Üzerinde iki ayrı rakam dizisi vardı. "Bu, bu saatin en önemli parçası," dedi. "Dıştaki rakamlar dakikaları sayar: dalışa girerken çerçeveyi çevirip sıfır işaretini dakika ibresine getirirsin, böylece ne kadar süredir aşağıda olduğunu bir bakışta görürsün. Hava tüpünün ömrü dakikayla ölçülür; bu yüzden yanlış okuma diye bir şansın yoktur."
"Peki içteki rakamlar?" diye sordu Marta. Salvatore'nin sesi ciddileşti: "İşte Doxa'yı diğerlerinden ayıran şey bu. O ölçek, ABD Donanması'nın dalış tablolarından alınma. Derinliğe göre, dekompresyon durmadan ne kadar kalabileceğini gösterir. Çok hızlı yükselirsen kanındaki azot kabarcıklara dönüşür ve bu ölümcül olabilir. Yani o küçük rakamlar, bir zamanlar hesap makinesi olmayan dalgıçlar için hayat kurtaran bir cetveldi."
Marta saate yeni bir saygıyla baktı. "Ve bu çerçeve tek yöne dönüyor," diye ekledi Salvatore, parmağıyla çevirerek. "Duydun mu şu tıkırtıları? Sadece saat yönünün tersine dönüyor. Eğer suda yanlışlıkla çarparsan, çerçeve yalnızca dalış süresini daha uzun gösterecek şekilde kayabilir. Yani hata bile seni erken çıkmaya yönlendirir. Güvenlik böyle tasarlanır."
format_quote"O küçük rakamlar, hesap makinesi olmayan dalgıçlar için hayat kurtaran bir cetveldi."
Salvatore
Yastık Kasa ve Boncuk Bileklik
"Şekli de tuhaf," dedi Marta, kasayı eline alarak. Gerçekten de kasa ne tam yuvarlak ne tam kareydi; yastığa benzeyen, yanları içe çekilmiş bir formu vardı. "Bu forma yastık kasa deriz," dedi Salvatore. "Kadranı büyük tutarken saati bileğe yaymadan oturtmanın en akıllı yolu. Ve şu bilekliğe bak: bu boncuk-pirinç dediğimiz örgü. Küçük halkalardan oluştuğu için kalın bir dalış giysisinin üzerine bile kıvrılarak oturur, bileğinde yaylanmaz."
"Bu model üç yüz metre suya dayanıklı; adındaki üç yüz de zaten buradan geliyor," diye ekledi. "Ve mekanizması otomatik; yani pil yok, bilek hareketiyle kendi kendine kuruluyor. Bir dalgıç için bu önemlidir: hayatını, pili biten bir alete bağlamak istemezsin."
Bir Rengin Ailesi
"Ama sadece turuncu yok," dedi Salvatore, telefonundan birkaç fotoğraf açarak. "Doxa bu kadranları birer isimle anıyor; her rengin bir karakteri var. Turuncu olan Professional; en okunur olanı, klasiği. Siyah olan Sharkhunter; gece dalışlarında ve berrak suda tercih edilir. Lacivert olan Caribbean, sarı olan Divingstar, turkuaz olan da Aquamarine."
"Bunlar sadece renk seçenekleri değil," diye devam etti. "Her biri, farklı bir suyun hafızası gibi. Ben kırk yıl turuncu taktım çünkü çalıştığım sular bulanıktı. Ama Karayipler'de dalan bir dostum hep o laciverti takar; ona göre orada su zaten kadranın rengini taşır."
Yukarıya Bakmak
Marta dalış kıyafetini giyip tekne kenarına oturdu. Salvatore saatini çıkardı ve onun bileğine taktı. "Bugün bunu sen takacaksın," dedi. "Aşağıda renkler kaybolduğunda, bileğinde hâlâ bir turuncu olacak. Ona baktığında yalnızca kaç dakikadır aşağıda olduğunu değil, yukarıda seni bekleyen birinin olduğunu da hatırlayacaksın."
Marta suya bıraktı kendini. On metrede kırmızılar gitti, yirmide sarılar soldu. Otuz metrede, mavi bir sessizliğin ortasında bileğine baktı: turuncu kadran, o soğuk maviliğin içinde küçük bir ateş gibi hâlâ parlıyordu.
Yüzeye çıktığında Salvatore ona elini uzattı. "Nasıldı?" diye sordu. Marta gülümsedi: "Aşağıda tek bir renk kalmıştı. O da senin saatindeydi."
