Ateşin, camın ve altının birleştiği o milimetrik zerrelerde; insanın iradesi ancak ilahi bir teslimiyetle şekil bulur. Minenin kalbine düşen her kıvılcım, maddeden manaya uzanan o ebedi dönüşümün ve Yaratıcı’nın evrene nakşettiği o muazzam renk paletinin küçük bir tecellisidir.
Perulu yaşlı bir biyolog ile genç meslektaşı, Amazon’un sabah sisi henüz kalkmamış zümrüt yeşili örtüsü altında, ellerindeki dürbünlerle nehir kenarındaki kil kayalıklarını (clay licks) izlemektedirler. Ağaçların tepesinden bir anda sökün eden muazzam renk cümbüşü; saf kırmızı, sarı ve mavi tüyleriyle göz kamaştıran Kırmızı Makavlar (Scarlet Macaws) ekosistemi harlayan bir ahenkle uçuşarak toprağa iner.
Bu muazzam kuşların her sabah adeta ritüel gibi kil yemek zorunda kalmalarının arkasında, Yaratıcı’nın bitki örtüsüyle hayvan metabolizması arasında kurduğu kusursuz bir biyolojik denge yatar. Makavların ana besin kaynağı olan tropik meyveler ve tohumlar, hayatta kalabilmek için kendilerini savunan güçlü alkaloidler ve zehirli bileşikler içerir; bu toksinler kuşlar için ölümcül olabilir. Kilin kimyasal yapısı, özellikle kil minerallerinin mikroskobik tabakalı ve negatif yüklü yapısı, bağırsaklarda bu zehirli alkaloidleri adeta güçlü bir mıknatıs gibi yakalar ve hapseder; kuşlar, zehirlenmeden beslenebilmek için bu kili tüketmek zorundadır. Aynı zamanda Amazon havzasında sodyum (tuz) son derece kıttır; kil, bu eksikliği kusursuz bir şekilde kapatarak kuşların hayatsal dengesini korur.
Bu durum, kâinatta hiçbir şeyin başıboş yaratılmadığının, en zehirli bitkinin bile karşısına onu evcilleştirecek bir kil coğrafyasının çıkarıldığının en net delilidir. Demek ki kili yaratan da papağanı yaratan da aynı kudrettir; aynı kudret ki birbirlerinin işlevlerini bilmektedir. Yoksa düşünsene, papağanın olduğu yerde kilin olmadığını; papağan nesli direkt ölürdü.
format_quote"Demek ki kili yaratan da papağanı yaratan da aynı kudrettir; aynı kudret ki birbirlerinin işlevlerini bilmektedir."
Hasan Bekmezci
Yağmur ormanlarının bu canlı dokusunda her bir varlık, ekosistem zincirinin kusursuz halkalarını oluşturur. Kırmızı Makavlar yalnızca birer renk abidesi değillerdir; tükettikleri sert kabuklu yemişlerin tohumlarını kilometrelerce öteye taşıyarak, yani tohum dispersiyonuyla, ormanın yeniden yeşermesini ve bitki çeşitliliğinin coğrafi olarak yayılmasını sağlayan birer doğa bahçıvanıdırlar.
Ağaç katmanlarının arasında yaşayan o çevik canlılar, yani mavi maymunlar, yalnızca meyve yiyip geçmezler. Tükettikleri meyvelerin çekirdeklerini ormanın farklı katmanlarına taşıyarak bitki örtüsünün genetik çeşitliliğini ve devamlılığını sağlarlar. Orman içi dinamizm ve besin akışı, bu maymunların ağaçlar arasında kurduğu dikey hareketlilik sayesinde dengelenir. Onlar, ormanın damarlarındaki kanın akışını sağlayan hareketli birer köprü gibidir.
Su kenarlarının sarsılmaz bekçisi olan yeşil timsahlar, yani nehrin hâkimleri, besin piramidinin en tepesinde yer alarak sucul ve karasal ekosistemler arasındaki enerji akışını dengeler. Zayıf ve hastalıklı bireyleri ayıklayarak popülasyonların sağlıklı kalmasını sağlıyor ifadesi, doğadaki en kusursuz denetim mekanizmalarından birini açıklar. Timsahlar, sürü hâlinde hareket eden avlarını takip ederken; sürünün en hızlı, en sağlıklı ve zinde bireylerini yakalayamazlar. Suda geride kalan, yaralı, yaşlı, parazitler yüzünden zayıf düşmüş ya da genetik olarak hastalıklı olan bireyler, refleks zayıflığı nedeniyle ilk hedef olurlar. Timsah bu zayıf halkaları avlayarak hem kendi beslenmesini garanti altına alır hem de popülasyondaki hastalıkların salgına dönüşmesini engeller. Bu durum, ormandaki gen havuzunun daima en güçlü ve dayanıklı kalmasını sağlayan ilahi bir filtredir.
format_quote"Dışarıdan bakıldığında hayat bir cidal gibi görünse de, hakikatte tıkır tıkır işleyen muazzam bir hikmet nizamı vardır."
Hasan Bekmezci
Yaratıcı, bu zinciri kurarken ne bir fazlalık ne de bir eksiklik bırakmış; her bir hayvanı kendi ekosisteminin hem kurucusu hem de sürücüsü kılmakla vazifelendirmiştir. Dışarıdan bakıldığında hayat bir cidal, bir kavga veya merhametsizlik gibi görünse de, hakikatte burada asla bir zulüm veya başıboşluk yoktur; aksine tıkır tıkır işleyen muazzam bir hikmet nizamı vardır. Büyük yırtıcıların zayıfları avlaması bir merhametsizlik değil, tam aksine ekosistemin boğulmasını, hastalıkların tüm sürüyü yok etmesini ve nihayetinde bütün ormanın komple ölüp gitmesini engelleyen kusursuz bir hayat sigortasıdır. Eğer bu denge olmasa, ölümler ve kirlilikten tüm sistem çöker; bu döngü ise hayatın ebediyen dinç kalmasını sağlar.
İşte bu canlıların ve ekosistemin Amazon’daki soluk kesici manzarası, bağımsız saatçiliğin dahi ismi MB&F’in vizyonuyla ve minyatür emaye sanatının dahi ustası Gabriel Colliard’ın ellerinde zamana kazınıyor. Colliard’ın bu serideki işçiliği, insan sabrının ve zanaatın zirvesidir. Bu zahmetli süreç, adeta ham maddeden bir ruh yaratma aşamalarıdır.
Colliard, işe mikroskobik incelikteki saf altın tellerini cımbızla bükerek başlar. Bu teller, makavların kanat tüylerini, maymunun hatlarını ve orman dokusunu kadran üzerinde çizen milimetrik duvarlardır. Bu aşama, devasa bir katedralin taş örme planını mikroskobik ölçekte, insan saçından bile ince altın ipliklerle kâğıda değil, metal bir zemine nakşetmeye benzer. En küçük bir titreme, tüm kompozisyonun simetrisini yok eder.
Altın hücrelerin içine, öğütülmüş cam bazlı renkli mineraller titizlikle doldurulur. Ardından kadran, 800 dereceyi aşan fırınlara sokulur. Bu durum, çömlekçinin çarkındaki kilin fırına verilmesine benzer; ancak burada hata payı sıfırdır. Isı az gelirse cam erimez ve toz kalır; ısı bir milisaniye bile fazla kaçarsa altın erir, renkler birbirine karışır ve haftaların emeği tek bir saniyede kül olur. Ateş, burada minenin rengini ortaya çıkaran acımasız ama hakikatli bir testtir.
format_quote"Ateş, burada minenin rengini ortaya çıkaran acımasız ama hakikatli bir testtir."
Hasan Bekmezci
Tek bir pişirme asla yetmez. Mineler fırında eridikçe büzüşür ve çukurlaşır. Usta, her defasında eksilen yerleri yeniden doldurur, tekrar fırınlar. Bu döngü günlerce, hatta haftalarca tekrarlanır. Son aşamada ise elmas tozlarıyla yüzey ayna gibi pürüzsüz olana kadar zımparalanır. Her katman, minenin derinlik kazanmasını ve ışığı 3 boyutlu yansıtmasını sağlar.
Bu büyüleyici emaye tabloların arkasında yatan mekanik altyapı ve dış koruma, sanat ile mühendisliğin kusursuz evliliğidir. Kadranın üzerini örten kutu formundaki safir kristal cam, düz bir cam parçasını kesmekten fersah fersah uzaktır; safir, elmastan sonra gelen en sert malzemelerden biridir. Safir kristali bu kubbe formuna getirmek, kalın bir elmas bloğunu hiçbir çatlak oluşturmadan, optik kırılmaya yol açmayacak kusursuzlukta kavisli bir merceğe dönüştürmek gibidir. İçerideki mineli tablonun detaylarını dışarıdan bakıldığında hiçbir bükülme olmadan gösterebilmek için bu camın optik saflığı ve kusursuz eğimi mikroskobik toleranslarla işlenmelidir.
Kadranın tam ortasında, safir kristal camın altında gururla salınan devasa denge çarkı, MB&F’in ikonik imzasını taşır. Mekaniğin kalbinin gözler önünde atması, zamanın soyut akışını somut bir ritme dönüştürür. Bağımsız saatçiliğin dâhisi MB&F tarafından geliştirilen kurmalı mekanizma; dairesel Cotes de Geneve işlemeleri, keskin iç açılı pahlamaları ve el işçiliğinin izlerini taşıyan köprüleriyle haute horlogerie standartlarının da ötesindedir. Her bir dişli, kâinattaki kusursuz dişli çark düzenini taklit edercesine birbirine kusursuz bir uyumla kilitlenir.
MB&F ve Gabriel Colliard ortaklığıyla vücut bulan bu eserler; sadece altından, camdan ve çelikten ibaret lüks saatler değildir. Peru ormanlarındaki makavların kil ibadetinden besin zincirindeki zayıfları ayıklayan ilahi dengeye, 800 derecelik fırınlarda pişen mineden bilekte tıkırdayan o mikro-mekanik evrene kadar her detay, aynı yüce iradenin ve sanatın eseridir. İnsan, bu kadranlara her baktığında; maddenin ateşle imtihanını, rengin ve hayatın o sarsılmaz nizamını en saf hâliyle idrak eder.
Saatler, üreticisinin kendi sözleriyle: MB&F, MB&F x Gabriel Colliard