Bir saat, bir müzik türüne aşk mektubu olabilir mi? Konstantin Chaykin, saatçilikteki onuncu yılını kutlamak için 2013'te tam da bunu yaptı. Levitas Jazz, tek adet üretilmiş bir pièce unique; kadranından kasasına, ibrelerinden ay evresine kadar her ayrıntısı cazın sıcak, doğaçlama ve biraz asi ruhunu anlatan bir eser. Bu bir saat değil, bileğe sığdırılmış bir gece kulübü.
Levitas: Havada Süzülen Zaman
Levitas, Latincede hafiflik demek. Chaykin'in bu koleksiyonda peşine düştüğü şey de tam olarak bu: ağırlıksızlık yanılsaması. Saydam kadranın ortasında ibreler adeta havada süzülür, hiçbir yere bağlı değilmiş gibi görünür. Bunu mümkün kılan, kadranın çevresini bir hilal gibi saran K.02-1 kalibresidir. Köklü bir İsviçre klasiği olan ETA 2824-2 tabanı üzerine Chaykin'in kendi geliştirdiği modül oturur; mekanizma 31,5 mm çapında, 28.800 titreşim hızında çalışır, 33 taş barındırır ve yaklaşık 33 saatlik güç rezervi sunar. Bitirme işçiliği tam anlamıyla haute horlogerie: Côtes de Genève, perlaj, elde raspalanmış pahlar, cilalı vida yuvaları ve rodyum kaplama.
Bileğe Sığmış Bir Caz Kulübü
Asıl gösteri kadranda başlar. Levitas Jazz'ın yüzü, eski bir vinil plağın üzerine kurulmuş gibidir; kabartma bir gramofon ve plak olukları, sanki üzerinde bir ses kaydı dönüyormuşçasına kadrana derinlik verir. Chaykin, asimetrik kasaya, kurma koluna ve kulaklara gerçek müzik aletlerini gizlemiştir: bir yanda piyano tuşları, diğer yanda kontrbas telleri ve sedeften yapılmış bir davul derisi. Her detay, bir orkestranın farklı bir çalgısıdır.
Notalar, Anahtarlar ve Bir Gece Göğü
Zamanı gösteren işaretler bile nota. Saat rakamlarının yerini, pırlanta kakmalı altın müzik notaları alır; kadranın kardinal noktalarında ise sol, alto ve fa anahtarları oturur. Üstteki ay evresi göstergesi, bir gece göğünü andıran zeminde nota biçimli yıldızlarla bezelidir. İbrelerden biri, tıpkı bir plak etiketi gibi Mystery of Jazz yazısını taşır; kadrandaki bir başka satır ise PG-band'in Konstantin Chaykin'in seçtiği eserler üzerine doğaçlamalar çaldığını fısıldar. Blues'un hüznü, bebop'un hızı, cool jazz'ın serinliği ve Ella Fitzgerald'ın sesi, bu minyatür sahnede aynı anda duyulur gibidir.
Kadranı Kurmak: Parmak İzine Yer Yok
Bu saydam kadran, deneyimli saatçiler için bile bir sınavdır. Chaykin'in geliştirdiği bu yapı, tek bir parmak izi ya da toz zerresi bırakmadan monte edilmek zorundadır; en ufak bir hata, tüm sahneyi bozar. Kama biçimli, meşale gibi bir akrep, dönen diskten yansıyan ışığı yakalayarak kadrana canlılık katar. Cazın en temel fikri, birbiriyle uyumsuz gibi görünen sesleri bir sohbete dönüştürmektir; Levitas Jazz de aynen böyle, dağınık gibi duran onlarca detayı tek bir ahenkte toplar.
On Yılın Armağanı
Levitas Jazz, sıradan bir tanıtım değil, bir dönüm noktasıydı. 23 Ekim 2013, Konstantin Chaykin'in meslekteki onuncu yılıydı ve usta bunu kutlamak için meraklılarına bir oyun sundu: saatin tasarımına gizlenmiş tüm müzikal öğeleri bulana uğur getiren bir at nalı. Kasa 61 mm çapında, adeta bir sahne; 18 ayar beyaz altın ile 14 ayar pembe altının iki tonlu birleşiminden, pırlantalar, sedef ve akik taşıyla bezeli. Önde ve arkada safir cam, arkasında ise mekanizmayı seyre açan bir vitrin.
Caz, notaların özgürlüğüdür; Levitas Jazz ise o özgürlüğü çarklara, taşlara ve altına çeviren bir saatçinin kendi doğaçlaması. Kulağınızla değil, gözünüzle dinlediğiniz bir melodi.
Gözle Dinlenen Bir Melodi
Tek adet üretilen bu eser, Chaykin'in yıllardır savunduğu fikrin belki de en şiirsel kanıtı: bir saat sadece zamanı ölçmek zorunda değildir, bir duyguyu, bir sesi, bir çağı da taşıyabilir. Levitas Jazz'a baktığınızda saatin kaç olduğunu görürsünüz; ama biraz daha bakarsanız, uzaktan gelen bir trompet sesini duyar gibi olursunuz.
